Ağız və diş sağlamlığı dedikdə insanların çoxu ilk olaraq diş çürüyü, diş ağrısı və ya diş ağartma kimi mövzuları düşünür. Amma diş sağlamlığı üçün ən vacib problemlərdən biri də diş daşlarıdır. Diş daşları ilk baxışda sadəcə estetik problem kimi görünə bilər. Lakin vaxtında təmizlənmədikdə diş əti iltihabı, ağız qoxusu, diş ətinin çəkilməsi və hətta dişlərin laxlaması kimi daha ciddi problemlərə səbəb ola bilər.

Bir çox insan diş daşlarını ev şəraitində fırça ilə təmizləməyə çalışır. Amma diş daşı artıq sərtləşmiş qat olduğu üçün adi diş fırçası ilə tam təmizlənmir. Buna görə də diş daşlarının təhlükəsiz və düzgün şəkildə təmizlənməsi üçün stomatoloji klinika şəraitində peşəkar təmizlik aparılmalıdır.

Diş daşı necə yaranır?

Diş daşının yaranmasının əsas səbəbi diş plağının vaxtında təmizlənməməsidir. Gün ərzində yediyimiz qidalar, içkilər, tüpürcək və ağızdakı bakteriyalar dişlərin üzərində yapışqan təbəqə əmələ gətirir. Bu təbəqə gündəlik ağız gigiyenası ilə təmizlənmədikdə minerallaşır və sərt diş daşına çevrilir.

Diş daşları daha çox dişlərin arxa səthlərində, alt ön dişlərin iç tərəfində və diş əti xəttinə yaxın nahiyələrdə yaranır. Çünki bu yerləri fırçalamaq bəzən çətin olur və ərp daha asan yığılır.

Diş daşının yaranmasına səbəb olan əsas faktorlar bunlardır:

• Dişlərin düzgün və müntəzəm fırçalanmaması
• Diş ipindən istifadə edilməməsi
• Şəkərli və karbohidratlı qidaların çox qəbul edilməsi
• Ağız quruluğu
• Siqaret və tütün məhsullarından istifadə

Diş plağı təmizlənmədikdə diş əti xəttinin üstündə və ya altında sərtləşərək diş daşına çevrilə bilər və bu qat bakteriyalar üçün qoruyucu mühit yaradır.

Diş daşları hansı problemlərə səbəb olur?

Diş daşı sadəcə dişlərin üzərində sarı və ya qəhvəyi görünüş yaratmır. Onun əsas təhlükəsi diş əti sağlamlığına təsir etməsidir. Diş daşları diş əti kənarında toplandıqda həmin nahiyədə bakteriyaların çoxalması asanlaşır. Bu isə diş ətində qızartı, şişkinlik və qanama ilə nəticələnə bilər.

Əgər problem vaxtında aradan qaldırılmazsa, diş əti iltihabı daha da dərinləşə və periodontit kimi ciddi diş əti xəstəliklərinə səbəb ola bilər. Bu mərhələdə diş əti çəkilməsi, dişlərin laxlaması və çeynəmə zamanı narahatlıq yarana bilər.

Diş daşları aşağıdakı problemlərə səbəb ola bilər:

• Ağız qoxusu
• Diş əti qanaması
• Diş ətində qızartı və şişkinlik
• Diş əti çəkilməsi
• Dişlərdə sarı və ya qəhvəyi ləkələr
• Dişlərin daha çətin təmizlənməsi
• Çürük riskinin artması
• Dişlərin laxlaması riski

Diş daşları dişlərin üzərində qalın təbəqə yaratdığı üçün dişləri düzgün təmizləməyi daha da çətinləşdirir. Nəticədə ərp və bakteriya daha çox yığılır, bu da həm diş çürüyü, həm də diş əti problemləri üçün risk yaradır.

Diş daşları evdə təmizlənə bilərmi?

Diş daşları ev şəraitində təhlükəsiz şəkildə təmizlənə bilməz. Diş fırçası, diş ipi və ağız yaxalayıcı vasitələr diş daşının yaranmasının qarşısını almağa kömək edə bilər, amma artıq yaranmış sərt diş daşını tam aradan qaldırmır.

American Dental Association ağız baxımında gündəlik fırçalama və diş aralarının təmizlənməsini tövsiyə edir, amma sərtləşmiş diş daşının peşəkar təmizlik tələb etdiyini bildirən mənbələr də bunu xüsusilə vurğulayır.

Diş daşları necə təmizlənir?

Diş daşlarının təmizlənməsi stomatoloji klinikada aparılan peşəkar prosedurdur. Bu proses adətən ultrasəs təmizliyi, xüsusi əl alətləri və lazım olduqda əlavə cilalama mərhələsi ilə həyata keçirilir.

Ultrasəs cihazı diş daşlarını titrəşim vasitəsilə diş səthindən ayırır. Bu zaman su spreyi istifadə olunur və diş səthindəki daşlar daha rahat təmizlənir. Daha sonra həkim və ya gigiyenist qalan nahiyələri xüsusi alətlərlə yoxlayır və təmizləyir. Prosedurun sonunda diş səthləri cilalana bilər. Bu, dişlərin daha hamar olmasına və yeni ərpin daha çətin yapışmasına kömək edir.

Diş daşı təmizliyi adətən bu mərhələlərdən ibarət olur:

• Dişlərin və diş ətinin müayinəsi
• Diş daşlarının ultrasəs cihazı ilə təmizlənməsi
• Lazım olan nahiyələrdə əl alətləri ilə əlavə təmizlik
• Diş səthlərinin cilalanması
• Həkim tərəfindən ağız gigiyenası tövsiyələrinin verilməsi

Əgər diş daşları yalnız diş əti xəttinin üzərindədirsə, standart peşəkar təmizlik kifayət edə bilər. Amma diş daşları diş əti altına keçibsə və diş əti xəstəliyi əlamətləri varsa, daha dərin təmizlik — scaling və root planing lazım ola bilər. 

Diş daşı təmizliyi ağrılıdırmı?

Əksər hallarda diş daşı təmizliyi ciddi ağrı yaratmır. Pasiyent sadəcə yüngül titrəşim, su spreyi və diş ətində həssaslıq hiss edə bilər. Əgər diş daşları çoxdursa, diş əti iltihablıdırsa və ya diş əti çəkilməsi varsa, prosedur zamanı müəyyən narahatlıq ola bilər.

Dərin təmizlik lazım olan hallarda həkim pasiyentin rahatlığı üçün yerli keyitmə tətbiq edə bilər. Bu, xüsusilə diş əti altı təmizlik zamanı daha komfortlu prosedur keçirməyə kömək edir.

Diş daşı təmizliyindən sonra nə baş verir?

Diş daşı təmizliyindən sonra dişlər daha hamar və təmiz hiss olunur. Ağız qoxusu azalır, diş əti qanaması nəzarət altına alına bilər və dişlərin üzərindəki sarımtıl qat təmizlənir. Əgər diş ətində iltihab varsa, təmizlikdən sonra bir neçə gün ərzində həssaslıq və yüngül qanama müşahidə oluna bilər.

Bu mərhələdə həkimin tövsiyələrinə əməl etmək çox vacibdir. İlk günlərdə çox isti, çox soyuq və sərt qidalardan uzaq durmaq, dişləri düzgün fırçalamaq və diş ipindən istifadə etmək diş əti bərpasına kömək edir.

Diş daşlarının yenidən yaranmaması üçün nə etmək lazımdır?

Diş daşı təmizləndikdən sonra əsas məqsəd onun yenidən yaranmasının qarşısını almaqdır. Bunun üçün gündəlik ağız gigiyenası düzgün qurulmalıdır.

Diş daşlarının qarşısını almaq üçün:

• Dişlərinizi gündə ən azı 2 dəfə fırçalayın
• Diş aralarını diş ipi və ya ara fırça ilə təmizləyin
• Şəkərli və yapışqan qidaları məhdudlaşdırın
• Bol su için
• Siqaret və tütün məhsullarından uzaq durun

Diş daşları nə qədər tez-tez təmizlənməlidir?

Diş daşı təmizliyinin tezliyi hər pasiyentdə fərqli ola bilər. Bəzi insanlarda diş daşı daha tez yaranır, bəzilərində isə daha gec. Bu, ağız gigiyenası, tüpürcəyin tərkibi, diş düzülüşü, qidalanma vərdişləri və diş əti sağlamlığından asılıdır.

Ümumilikdə ildə ən azı 1-2 dəfə stomatoloji müayinədən keçmək tövsiyə olunur. Əgər pasiyentdə diş əti qanaması, ağız qoxusu, tez-tez diş daşı yaranması və ya periodontoloji problem varsa, həkim daha qısa aralıqlarla peşəkar təmizlik məsləhət görə bilər.

Nəticə

Diş daşları sadəcə estetik narahatlıq deyil, ağız və diş sağlamlığı üçün ciddi risk yarada bilən problemdir. Vaxtında təmizlənmədikdə diş əti iltihabı, ağız qoxusu, diş əti çəkilməsi və daha ciddi problemlərə səbəb ola bilər. 

Dentera stomatoloji klinikasında diş daşlarının təmizlənməsi müasir stomatoloji avadanlıqlar və fərdi yanaşma ilə həyata keçirilir. 

Dişlərinizdə daş, diş əti qanaması və ya ağız qoxusu hiss edirsinizsə, müayinəni gecikdirməyin. İlkin müayinə ödənişsiz, bütün prosedurlar isə faizsiz, zaminsiz və ilkin ödənişsiz kredit imkanı ilə təqdim edilir. Dentera ilə sağlam və təmiz gülüş üçün ilk addımı bu gün atın!

FAQ

Diş daşı nədir?

Diş daşı dişlərin üzərində yaranan və zamanla sərtləşən diş plağıdır. Adi fırçalama ilə tam təmizlənmir və peşəkar stomatoloji təmizlik tələb edir.

Diş daşları evdə təmizlənə bilər?

Xeyr. Diş daşlarını evdə iti alətlərlə və ya sərt üsullarla təmizləmək diş minasına və diş ətinə zərər verə bilər. Təhlükəsiz təmizlik stomatoloji klinikada aparılmalıdır.

Diş daşı təmizliyi dişlərə zərər verir?

Düzgün aparılan peşəkar diş daşı təmizliyi dişlərə zərər vermir. Əksinə, diş əti sağlamlığını qorumağa və bakteriya yığılmasını azaltmağa kömək edir.

Diş daşı təmizliyi ağrılıdır?

Əksər hallarda prosedur ağrılı olmur. Diş ətində iltihab və həssaslıq varsa, yüngül narahatlıq ola bilər. Lazım olduqda həkim yerli keyitmə tətbiq edə bilər.

Diş daşları ağız qoxusu yaradır?

Bəli, diş daşları bakteriyaların yığılması üçün uyğun mühit yaratdığına görə ağız qoxusuna səbəb ola bilər. Peşəkar təmizlikdən sonra ağız qoxusu əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər.